Gemeente West Maas en Waal: Bewoners-conferentie veranderingen

Veranderen is moeilijk. Daarom wordt het vaak vooruitgeschoven. Wethouder Bert van Swam heeft het moeilijk met zo’n instelling. Als je naar de toekomst kijkt is in zijn visie veranderen onvermijdelijk omdat de omgeving verandert. Het maar vooruit blijven schuiven is geen oplossing. Dan worden veranderingen afgedwongen door de omgeving. Dan heb je er zelf niets meer over te zeggen. In een reeks bijeenkomsten met inwoners zal gepraat worden over de richting die West Maas en Waal in moet slaan op weg naar 2030.

Het verslag “Conferentie Visie 2030: Lef en DURF!!!”

MaasWaalWeb, 12 januari 2013

Hieronder leest u het verslag van de conferentie over leefbaarheid die plaatsvond op 14 januari 2013. Het verslag komt van MaasWaalWeb,Webkrant voor het Land van Maas en Waal.

Veranderen is moeilijk. Daarom wordt het vaak vooruitgeschoven. Het kan nog wel even wachten. Nog even over nadenken. Wethouder Bert van Swam heeft het moeilijk met zo’n instelling. Als je naar de toekomst kijkt is in zijn visie veranderen onvermijdelijk omdat de omgeving verandert. Het maar vooruit blijven schuiven is geen oplossing. Dan worden veranderingen afgedwongen door de omgeving. Dan heb je er zelf niets meer over te zeggen.

Daarom wil Van Swam dat er beslissingen genomen worden. Niet blijven praten en praten, maar een richting bepalen en “vort met de geit”. Daar is lef voor nodig.

Durf, DURF, DURF!!! is zijn boodschap aan de West Maas en Walers. Het is ook de toonzetting voor de conferentie over de Visie Leefbaarheid West Maas en Waal 2030.

Aftrap “Maand van de toekomst”

De conferentie is de aftrap van de “Maand van de Toekomst”. In een reeks bijeenkomsten met inwoners zal gepraat worden over de richting die West Maas en Waal in moet slaan op weg naar 2030. Dat moet, na alles wat er al gedaan is, resultaten op gaan leveren waar je wat aan hebt. Een Maas en Waal waar men graag woont, leeft en werkt.

In deze context is het begrijpelijk dat de sprekers die uitgenodigd zijn voor de conferentie allemaal vertrouwd zijn met het onderwerp “veranderen”.

Dorp verdwijnt, wat overblijft is een woonomgeving

Professor Frans Thissen, sociaal geograaf, heeft zich gespecia- liseerd in veranderingsprocessen in kleine gemeenschappen. Om een idee te geven van wat dit in houdt vertelt hij wat hij zoal geleerd heeft van het volgen van het 500 inwoners tellende dorpje Nisse in Zeeland. In 1955 nog een volwaardig dorpje met kerk, kroegen en een pallet aan middenstanders van bakker tot barbier en slager tot smid. In 1979 is het allemaal verdwenen, compleet met ongeveer de helft van inwoners van 1955. Ervoor in de plaats wonen er forensen die er neergestreken zijn omdat ze de rust en sfeer op prijsstellen. Van het gemeenschapsleven is niet veel over gebleven.

In 2012 is er ten opzichte van 1979 niet zoveel veranderd. Wel bespeurt Thissen dat er weer wat meer belangstelling is voor het gemeenschapsleven. Het dorpje heeft een dorpshuis dat goed functioneert en de inwoners werken aan wat meer samenhang door af en toe wat te organiseren, een concert, een zomerfeest en dergelijke. Niet echt baanbrekend , maar voldoende om wat sociaal cement in de gemeenschap te krijgen, zodat je elkaar te hulp kunt schieten als het nodig is.

Zijn boodschap: leefbaarheid is in een dergelijke gemeenschap niet iets van bakstenen en achter een bureau bedachte faciliteiten. Wat telt is woongenot en een omgeving en gemeenschap die hier bij passen. Zijn advies aan de overheid: luister als de gemeenschap naar je toekomt omdat ze iets hebben dat ze niet zonder je kunnen. Kijk als gemeente wat je dan kunt doen en verder: “de handen op de rug”.

Teveel tegelijk werkt verlammend. Begin met wat je aankunt

Diny Pestman is helemaal uit Noordoost Friesland, de streek rond Dokkum, naar het Rivierengebied gekomen om te vertellen hoe zes gemeenten werken aan het “op de kaart zetten” van Noordoost Friesland. Een moeizaam proces waaraan vanaf 2008 is geploeterd.

Toen men na twee jaar moest constateren dat er nog niet veel vooruitgang geboekt was heeft men besloten de lat wat lager te leggen. Niet alles tegelijk, maar eerst maar eens een motto om de streek te verkopen. Het werd “Dwaande Noordoost Fryslan” hetgeen zoveel betekent “Bezig met Noordoost Friesland”.

Dat loopt nu redelijk. Niet dat nu heel Nederland weet wat er te beleven is in de streek, maar voor de inwoners is de streek toch meer gaan leven. Het versterkt de gemeenschapszin en de gemeenschappelijke, door de streek gedragen identiteit legt een basis voor het promoten van de streek.

Haar boodschap: ga aan de slag en als blijkt dat er bijgestuurd moet worden, stuur dan bij. Dit levert meer op dan maar blijven praten, zoeken en aarzelen. Het is als de Elfstedentocht: de schaatsen aan, ijsmuts op en blik op oneindig. Loop je een vast dan kun je altijd nog klunen.

Blijven aarzelen maakt problemen alleen maar groter

Yvonne Raaijmakers vertelt over haar ervaringen met leeglopende scholen. Ze komt uit Venray, een gemeente met een grote kern (40.000 inwoners) en er omheen een aantal kleine dorpjes. Het probleem: in de hele gemeente zijn steeds minder kinderen en de klappen komen het eerst en het hardst aan in de kleinste kernen.

Inmiddels zijn in twee dorpjes de scholen al gesloten en in nog eens twee dorpen zal dat in 2014 gebeuren. Een lastig proces, met veel emoties, maar soms ook onverwachte reacties. Scholen die al leeggelopen zijn voordat het proces van sluiten start. Ouders die zelf met oplossingen komen. Kinderen die het reizen naar een andere plaats geen probleem vinden en die de grotere groepen op een grote school prettiger vinden dan de kleine groepjes in hun vroegere dorpsschooltje.

Haar boodschap: schuif wat “onvermijdelijk” is, niet voor je uit, wees realistisch, besteed veel aandacht aan een goede communicatie, en blijf, ook als emoties hoog oplaaien, met de belanghebbenden in gesprek.

Kleine autonome teams leveren verrassend goede resultaten

De laatste spreker is Arend Jan Zwart van Buurtzorg Nederland. Het bedrijf is een jonge zorgverlener die met een revolutionair concept werkt. Er van uitgaande dat er in de bestaande zorg teveel bureaucratie was heeft oprichter Jos de Blok een organisatie opgebouwd met autonome teams die de volledige verantwoording hebben voor de zorg die ze leveren. Door deze aanpak is Buurtzorg in een vijftal jaren uitgegroeid tot een bedrijf met 6000 medewerkers dat dit jaar voor de tweede keer uitgeroepen is tot de beste werkgever van Nederland. Klantentevredenheid scoort ook hoog. Buurtzorg is ook actief in West Maas en Waal en Arend Jan vertelt in detail over de werkwijze en aanpak.

Zijn boodschap: leg de verantwoording bij de basis, schep een organisatie die dit succesvol mogelijk maakt en zorg dat de medewerkers trots op hun werk kunnen zijn. Wie trots op zijn werk is zal goed werk leveren en tevreden klanten krijgen. Dat werkt stimulerend en motiverend.

Arend-Jan Zwart op een vraag uit de zaal: “Werkdruk? Wij moeten onze medewerkers soms remmen. Ze er op wijzen dat het prima is dat zoveel voor hun klanten doen, maar dat ze ook tijd moeten besteden aan de omgeving waarin ze werken. Hoe omspringen met zaken als dreigende eenzaamheid, een gevoel van onveiligheid, angst. Het is niet ons primaire werk, maar als we hier geen aandacht aan besteden kan het dit wel gaan beïnvloeden. Of we hier budget voor hebben? Ja. Bij ons verdwijnt geen geld door een te dure organisatie en bureaucratie.”

Heldere lijnen

Wie het voorgaande op een rijtje zet kan een paar duidelijke lijnen ontdekken in de conferentie. Zaken die vaak terugkeren:

• Kijk wat leefbaarheid in concrete situaties werkelijk betekent. Een dorp was vroeger je eigen stukje van de wereld, waar je woonde, leefde, werkte. Nu is het voor veel mensen de plaats waar je alleen maar woont. De wereld waarin je leeft is veel groter. Werken, recreëren en je ontwikkelen doe je elders. Maar dit betekent ook dat de eisen die aan het dorp gesteld worden veranderen.
• Hetzelfde geldt voor scholen. Is een eigen school essentieel voor een leefbaar dorp? Is de functie van een school nog wel dezelfde als vroeger? Op de kleinste scholen zitten soms meer kinderen uit andere plaatsen dan kinderen uit de plaats waar de school staat. Leerkrachten komen vaak uit een andere plaats dan waar ze voor de klas staan.
• Wat betekent dit voor de leefbaarheid. Er zullen ongetwijfeld mensen zijn die West Maas en Waal juist leefbaar vinden omdat ze er de school kunnen vinden die past bij hun kind. Ouders willen keuzemogelijkheden en dat vraagt om een gevarieerd aanbod.
• Leefbaarheid voor ouderen is in essentie een soortgelijk verhaal. Is in je eigen dorp blijven en er sterven wel altijd zo ideaal als vaak gezegd wordt? Het kan soms haaks staan op zo lang mogelijk zelfstandig blijven. Ook voor ouderen geldt dat leefbaarheid niet voor iedereen hetzelfde betekent. Voor de een is een dorp met veel voorzieningen de weg naar zolang mogelijk actief blijven, een ander zal kiezen voor mooi, rustig wonen, dicht bij de natuur. Ruimte om te kiezen, ten aanzien van wonen, zorg, woonplaats is belangrijk voor leefbaarheid. Deze ruimte moet er zijn, anders zul je zien dat ouderen, en daarmee veel werkgelegenheid, uit de dorpen verdwijnen.
• De lokale overheid moet eens reflecterend kijken naar haar eigen rol. Is een gemeente die, als een kloek met kuikens, alles regelt de ideale gemeente, of moet de gemeente haar rol zien als een hulpverlener die pas in actie komt als er om gevraagd wordt. Zoals de ANWB Wegenwacht. Je kunt met je auto doen wat je maar wilt, maar as hij je in steek laat zorgt de Wegenwacht dat hij weer gang komt.
• De gemeente als een verzekeraar van leefbaarheid. Je hebt er het liefst niet mee te maken, maar als je hem nodig hebt moet ze klaar staan. Zoals Thissen zegt: als je gevraagd wordt kijken wat je kunt doen en verder de handen op de rug. De Zwart zegt: leg de verantwoording bij de basis en je zult versteld staan wat er dan mogelijk is.
• Wacht niet af. Doe wat. Het is de boodschap van Diny Pestman:. Niet doorgaan tot je alles helder hebt want dan is er een groot risico dat je nooit begint. Het is ook de boodschap van Yvonne Raaijmakers. De tijd vliegt. Voorkom dat je in het nauw raakt. Zorg dat je niet een deel van het probleem wordt, maar een deel van de oplossing blijft.
• Schep een basis waarop je met alle belanghebbenden in gesprek kunt blijven. Diny Pestman heeft ervaren hoe lastig het is om iedereen op één lijn te krijgen. Je kunt daar alle energie in stoppen, maar het zal nooit productief worden. Kijk waar je het wel over eens kunt worden en begin daar mee. Je zult merken dat het bij succes gaandeweg gemakkelijker wordt om op meer punten overeenstemming te bereiken.

Slot

Bij alle sprekers kwamen deze punten in een of andere vorm terug. Ze zijn essentieel. Niet alleen om een draagvlak voor oplossingen te krijgen en te behouden. Ze zijn ook essentieel om de focus op een leefbaar West Maas en Waal 2030 te houden en niet te verzanden in discussies die voor de hoofdzaak, een leefbare, aantrekkelijke gemeente, eigenlijk niet relevant zijn.Samenvattend: een goed congres dat op een aantal belangrijke punten veel inzicht verschaft. Ook een goede aanzet voor de “Maand van de Toekomst” en resultaten die verwacht worden.De bal ligt nu bij de inwoners van Maas en Waal. Zij zullen aan moeten geven wat essentieel is om West Maas en Waal leefbaar te houden. Wethouder van Swam in zijn slotwoord: “Durf na te denken te denken over je toekomst. Durf te veranderen en laat het niet bij praten. Durf te beginnen.”

http://mijnwestmaasenwaal2030.nl/17/01/2013/het-verslag-conferentie-visie-2030-lef-en-durf/

====CATALYSE IS NIET BETROKKEN BIJ DE INHOUD VAN DE EXTERNE NIEUWSVERSLAGEN. NEEM CONTACT MET ONS OP OM TE KIJKEN HOE DEZE ONTWIKKELING PAST IN DE TOEKOMST VAN DE ZORG EN DE ZORGFINANCIERING EN HOE ORGANISATIES ZICH DAAROP VOOR KUNNEN BEREIDEN ========